Balıkesir’in Manyas ilçesinde çeltik hasadı sürerken üreticinin gözü Toprak Mahsulleri Ofisi’nin (TMO) açıklayacağı alım fiyatına çevrildi. İYİ Parti TBMM Grup Başkanvekili ve Balıkesir Milletvekili Turhan Çömez, maliyetlerin yükseldiğini belirterek çiftçinin zararına satış yapmak zorunda kaldığını söyledi.
Üretici maliyetin altında satış yapıyor
Manyas’a bağlı Bölceağaç köyünde çeltik üreticileriyle görüşen Çömez’e göre, kilogram başına üretim maliyeti yaklaşık 40 liraya ulaştı. Buna karşın tarladan çıkan ürünün tüccara 33-35 lira aralığında satıldığı ifade edildi.
Bu tablo; tarla kirası, işçilik, gübre, ilaç, tohum, biçim, kurutma, depolama ve sulama gibi giderlerdeki artışın üretici üzerindeki baskısını ortaya koyuyor. Fiyat farkı, çiftçinin yalnızca mevcut sezon gelirini değil, gelecek yıl yeniden üretim yapabilme kapasitesini de etkileyebilir.
TMO’dan alım fiyatı açıklaması bekleniyor
Hasadın başlamasına rağmen TMO’nun yeni sezon çeltik alım fiyatını açıklamaması, üreticide belirsizlik oluşturdu. Ürününü bekletme imkânı sınırlı olan çiftçiler, nakit ihtiyacı ve borç ödemeleri nedeniyle piyasadaki düşük fiyatları kabul etmek zorunda kalabiliyor.
Çömez, TMO’nun fiyat kararını geciktirmemesi gerektiğini savunarak kamu alım politikasının üreticiyi koruyacak şekilde netleştirilmesini istedi. Fiyatın açıklanması, hem çiftçinin satış kararını hem de tüccar ve sanayicilerin piyasadaki tutumunu etkileyebilecek.
Fon tartışmasına çiftçi üzerinden gönderme
Çömez, Ankara’da gündeme gelen fon tartışmalarına da atıfta bulunarak ekonomik imkânları geniş kesimlere çiftçinin yaşadığı sorunları görme çağrısı yaptı. Milletvekili, açıklamasında üreticinin geçim mücadelesi ile finans piyasalarındaki tartışmalar arasındaki gelir farkına dikkat çekti.
Belirsizlik üretim kararlarını etkileyebilir
Çeltik fiyatındaki belirsizliğin uzaması, üreticinin maliyetlerini karşılayamaması halinde ekim alanlarının ve yerli üretimin geleceğini etkileyebilir. Sektör açısından kritik başlıklar; TMO’nun alım fiyatını açıklaması, üreticinin maliyetlerini dikkate alan bir seviyenin belirlenmesi ve ürünün hasat döneminde etkin biçimde değerlendirilmesi olarak öne çıkıyor.
Sonuç ve etki analizi
Manyas’ta yaşanan sorun, çeltik üreticisinin yüksek maliyet ile düşük piyasa fiyatı arasında sıkıştığını gösteriyor. TMO’nun açıklayacağı fiyat, üreticinin zararını sınırlayıp sınırlamayacağı açısından belirleyici olacak. Kararın gecikmesi ise ürününü depolayamayan veya acil nakit ihtiyacı bulunan çiftçilerin pazarlık gücünü daha da azaltabilir.
