Hayvancılık işletmeleri, fiziki altyapı ve biyogüvenlik koşullarına göre A, B, C, D ve E olmak üzere beş sınıfa ayrılacak. Yeni sistem özellikle barınak, hijyen, karantina ve ekipman yatırımı için sınırlı kaynağa sahip küçük yetiştiriciler açısından önem taşıyor.
Sınıflandırma, işletmenin yalnızca hayvan sayısına değil, sahip olduğu teknik altyapı ve hayvan sağlığı uygulamalarına göre yapılacak. Bakanlık veri tabanındaki işletmelerin il ve ilçe müdürlüklerince yerinde incelenmesi öngörülüyor.
İşletmeler hangi kriterlere göre değerlendirilecek?
D sınıfı, temel barınma ve hijyen koşullarını karşılayan işletmeler için başlangıç seviyesini oluşturuyor. Bu kapsamda yem depolama alanı, temizlenebilir yemlik ve suluk, yeterli havalandırma ile ekipman ve ayakkabı dezenfeksiyonu gibi şartlar öne çıkıyor.
C sınıfında, D sınıfı koşullarına ek olarak işletmenin çevrelenmesi, otomatik suluk, canlı hayvan kantarı, rampa ve hayvan sabitleme ekipmanları gibi unsurlar aranıyor. B sınıfı için karantina alanı, kontrollü giriş-çıkış, biyogüvenlik uygulamaları ve hastalıktan ari işletme sağlık sertifikası gibi daha kapsamlı şartlar gerekiyor.
A sınıfı ise en yüksek standartları karşılayan işletmeleri ifade ediyor. Bu grupta işletme veterineri, yazılı biyogüvenlik prosedürleri, atık ve vektör yönetimi ile bilgisayar destekli sürü yönetimi gibi ilave uygulamalar bulunuyor.
Küçük yetiştirici için en kritik eşik D sınıfı
D sınıfının asgari koşullarını karşılayamayan işletmeler E sınıfında değerlendirilecek. Bu nedenle küçük üreticiler açısından ilk hedefin, yüksek maliyetli yatırımlardan önce temel hijyen, havalandırma, yemlik-suluk ve dezenfeksiyon şartlarını tamamlamak olması bekleniyor.
Barınağını yenilemek, karantina alanı kurmak veya gerekli ekipmanı almak için yeterli finansmanı bulunmayan yetiştiriciler bakımından sınıflandırmanın maliyet boyutu öne çıkıyor. HAYGEM eski Daire Başkanı Dr. Ender Burçak鈥櫮眓 değerlendirmeleri de küçük işletmelerin yatırım ihtiyacı ile mera kullanan yetiştiricilerin karşılaşabileceği sorunlara dikkat çekiyor.
Mera kullanan işletmeler nasıl etkilenebilir?
Mera temelli üretim yapan işletmelerde kapalı alan, giriş-çıkış kontrolü, karantina ve ekipman standartlarını aynı anda oluşturmak daha zor olabilir. Bu nedenle sınıflandırma sürecinde işletmenin üretim modeli ile mevcut altyapısının birlikte değerlendirilmesi önem kazanıyor.
Yeni yaklaşım, hayvan sağlığı ve salgın hastalıklarla mücadele açısından ortak bir standart oluşturmayı amaçlarken, küçük işletmelerin yatırım kapasitesi üzerindeki baskıyı da artırabilir. Uygulamanın etkisi, saha denetimlerinin nasıl yürütüleceği ve yetiştiricilere hangi desteklerin sağlanacağıyla yakından bağlantılı olacak.
Sonraki adım ne olabilir?
- Yetiştiricilerin mevcut barınak ve ekipmanlarını temel sınıf şartlarıyla karşılaştırması
- Eksiklerin öncelik sırasına göre belirlenmesi
- İl ve ilçe tarım müdürlüklerinden denetim ve uygulama süreci hakkında bilgi alınması
- Küçük işletmelere yönelik kredi, hibe veya teknik destek mekanizmalarının takip edilmesi
Sonuç ve etki analizi
A鈥檇an E鈥檡e sınıflandırma sistemi, hayvancılık işletmelerinde fiziki koşullar ve biyogüvenlik uygulamaları için kademeli bir yapı getiriyor. Büyük işletmeler üst sınıflara ulaşmak için daha kapsamlı yatırımlara yönelirken, küçük yetiştiriciler açısından öncelik temel asgari şartların karşılanması olacak. Destek mekanizmaları güçlendirilmediği takdirde, özellikle mera kullanan ve yatırım bütçesi sınırlı işletmelerin uyum süreci daha zor ilerleyebilir.
