Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi鈥檔de yaklaşık 10 yıllık çalışmayla geliştirilen 9 tescilli Rize mandalinası çeşidi, Antalya鈥檇aki iklim koşullarında denenmeye başlandı. Geç olgunlaşan çeşitlerin uyum sağlaması halinde Türkiye鈥檔in mandalina üretim ve pazarlama sezonunun uzatılması hedefleniyor.
Dokuz yeni çeşit geliştirildi
RTEÜ Ziraat Fakültesi tarafından yürütülen seleksiyon ve ıslah çalışmaları sonucunda Rize鈥檡e özgü 9 Satsuma mandalinası çeşidi tescil edildi. Çeşitler arasında RTEÜ Yıldızı, Rizem, Pazarın Yıldızı, Senem, İyiderem, Derepazarım, Kuzey Yıldızı, Erten ve Derin bulunuyor.
Geliştirilen çeşitlerin üçü erken, üçü orta, üçü ise geç dönemde olgunlaşıyor. Bu farklılık, aynı ürünün hasat dönemini tek bir zaman aralığına sıkıştırmadan daha geniş bir takvimde değerlendirilmesine imk芒n sağlayabilir.
Antalya鈥檇a uyum testi yapılacak
Üniversite tarafından geliştirilen fidanlar, Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü ile yürütülen çalışma kapsamında farklı iklim koşullarında test edilecek. Projenin önemli aşamalarından biri olan Antalya鈥檇aki denemeler, Batı Akdeniz Tarımsal Araştırma Enstitüsü bünyesinde başladı.
Denemelerin amacı, Rize鈥檇e geliştirilen çeşitlerin Antalya鈥檔ın üretim koşullarına uyum gösterip göstermediğini belirlemek. Uyum sağlanması durumunda bu çeşitlerin bölgede yetiştirilmesi ve mevcut üretim takviminin genişletilmesi gündeme gelebilecek.
Hedef, mandalina sezonunu ilkbahara taşımak
Çalışmanın merkezinde özellikle geç olgunlaşan mandalina çeşitleri bulunuyor. Bu çeşitlerin meyvelerini daha uzun süre ağaç üzerinde koruyabilmesi, hasat ve pazarlama döneminin uzamasına katkı sağlayabilir. Projede ürün arzının eylül ayından mart, hatta nisan ayına kadar sürdürülmesi hedefleniyor.
Böyle bir sonuç, üreticilerin ürünlerini farklı dönemlerde pazara sunmasına ve mandalina ticaretinde sürekliliğin artırılmasına yardımcı olabilir. Ancak Antalya鈥檇aki denemelerin sonucu alınmadan ticari üretim konusunda kesin bir değerlendirme yapmak mümkün değil.
Çay üretiminin alternatifi olarak sunulmuyor
Prof. Dr. Keziban Yazıcı, projenin Rize鈥檇eki çay üretimini sona erdirmeyi amaçlamadığını belirterek çalışmanın mevcut tarımsal yapıya alternatif ve tamamlayıcı bir seçenek oluşturabileceğine dikkat çekti. Bu yaklaşım, mandalinanın bölgesel tarımda çeşitliliği artırabilecek bir ürün olarak değerlendirilmesini öngörüyor.
Sonuç ve etki analizi
Rize鈥檇e geliştirilen tescilli mandalina çeşitlerinin Antalya鈥檇a başarıyla yetiştirilmesi, yalnızca yeni bir ürün seçeneği sunmakla kalmayıp Türkiye鈥檔in mandalina arz takvimini de değiştirebilir. Bundan sonraki kritik adım, çeşitlerin farklı iklim koşullarındaki verim, kalite ve dayanıklılık sonuçlarının tamamlanması olacak. Denemeler olumlu sonuçlanırsa sertifikalı fidan üretimi ve daha geniş ticari uygulamalar için yeni bir aşamaya geçilebilir.
