2022 yılında Türkiye’de gıda fiyatları yüzde 77 gibi rekor bir artış gösterirken, küresel ölçekte aynı dönemde yüzde 1 gerileme yaşandı. Bu ayrışma, pandemi ve savaş gibi şokların Türkiye ekonomisini daha fazla etkilediğini ortaya koyuyor.
Türkiye’nin Gıda Enflasyonunda Rekor Kırılganlık
Kasım 2022’de gıda enflasyonu yüzde 102,55’e ulaşarak tarihsel zirveyi gördü. Kur değer kaybı ve emtia fiyatlarındaki yükseliş, 2021 sonundan itibaren hızlı artışa neden oldu. Ocak 2020’den 2026’ya dana eti yüzde 2.853, kuzu eti yüzde 1.784 zamlandı.
Dünyadan Kopuş: Avrupa ile 12 Kat Fark
2019-2025 arası Türkiye’de gıda fiyatları yüzde 790 artarken, OECD ortalaması yüzde 45,8’de kaldı. Eurostat’a göre Türkiye, Avrupa gıda enflasyonunun 12 katı seviyesinde. Şubat 2026’da oran yüzde 33,4 ile çift hanelerde devam ediyor.
Kahvaltı Lüksü: Peynir ve Süt Ürünlerinde %600 Zam
2022’de beyaz peynir kg 80 TL iken 2026’da 529 TL’ye, kaşar 84 TL’den 650 TL’ye, tereyağı 102 TL’den 685 TL’ye yükseldi. Yem, enerji ve nakliye maliyetleri süt-et üretimini baskılıyor. Türk-İş’e göre dört kişilik aile açlık sınırı Mart 2026’da 32.793 TL.
Küresel Durum ve Gelecek Riskleri
Aralık 2022’de dünya gıda fiyatları yıllık yüzde 1, aylık yüzde 1,9 düştü. Ancak 2026 Mart’ında FAO endeksi savaş etkisiyle yüzde 2,4 yükseldi. Türkiye’de mutfak enflasyonu Mart’ta aylık yüzde 1,32, yıllık yüzde 38,86 arttı.
Neden Önemli ve Etkileri
Bu fark, dar gelirlileri gramla alışverişe itiyor, sağlıklı beslenmeyi zorlaştırıyor. Yeni şoklar benzer zirveleri tetikleyebilir. Politika yapıcılar maliyet baskılarını yönetmeli, tüketiciler bütçe planlaması yapmalı.
