Ticaret Bakanlığı, sebze ve meyve ticaretinde üreticilerin karşılaştığı haksız kesinti ve geciken ödeme sorunlarına yönelik yeni adımlar attı. Düzenlemeyle zayi olduğu gerekçesiyle çiftçiden kesinti yapılmaması ve ürün bedelinin belirlenen süre içinde ödenmesi hedefleniyor.
Çiftçiden zayi ürün kesintisi alınmayacak
Üreticilerin özellikle yaş sebze ve meyve satışlarında, ürünlerin taşınma veya satış sürecinde zarar gördüğü gerekçesiyle bedel kesintisi yapılmasından şikâyetçi olduğu belirtildi. Yeni yaklaşım, bu tür kayıpların otomatik biçimde çiftçinin üzerine bırakılmasını önlemeyi amaçlıyor.
Bu değişiklik, ürününü komisyoncu, tedarikçi veya alıcıya teslim eden çiftçinin eline geçecek net tutarın korunması açısından önem taşıyor. Kesintilerin sınırlandırılması, üreticinin satış sonrasında karşılaşabileceği belirsizliği de azaltabilir.
Ödemelerde 30 gün sınırı
Düzenlemenin bir diğer başlığı ödeme süreleri oldu. Çabuk bozulan tarım ve gıda ürünlerinde küçük ölçekli üretici ve tedarikçiler açısından azami ödeme süresinin 30 güne kadar indiği aktarılıyor.
Ödeme süresinin kısaltılması, özellikle nakit akışı sınırlı olan çiftçiler için doğrudan önem taşıyor. Üreticiler, satıştan sonra bedellerini daha hızlı alabilirse yeni sezon girdileri, işçilik ve lojistik giderlerini karşılamada daha az zorlanabilir.
Kimleri etkileyecek?
- Çiftçiler: Zayi gerekçesiyle yapılan haksız kesintilere karşı daha güçlü bir koruma elde edebilir.
- Komisyoncular ve tedarikçiler: Ödeme takvimlerine ve kesinti uygulamalarına ilişkin yükümlülüklerini mevzuata uygun yürütmek zorunda kalabilir.
- Perakende sektörü: Ürün kayıplarının hangi aşamada oluştuğunu daha açık biçimde takip etmesi gerekebilir.
- Tüketiciler: Üretici gelirlerinin korunması, tedarik zincirindeki fiyat oluşumunun daha şeffaf hale gelmesine katkı sağlayabilir.
Sonraki adım denetim olacak
Kuralların üretici lehine sonuç vermesi, yalnızca düzenlemenin yürürlüğe girmesine değil, uygulamanın sahada denetlenmesine de bağlı. Ödeme kayıtları, teslim belgeleri ve yapılan kesintilerin belgelenmesi; olası uyuşmazlıklarda tarafların sorumluluğunu belirlemede önem kazanacak.
Yeni düzenleme, tarladan sofraya uzanan zincirde üreticinin pazarlık gücünü artırmayı ve yaş sebze-meyve ticaretindeki haksız uygulamaları azaltmayı hedefliyor. Uygulamanın kapsamı ve denetim ayrıntıları netleştikçe sektör üzerindeki etkisi daha görünür hale gelecek.
